Region okolic Balatonu

Związek Szlaku Wina Zala, istniejący od 1999, czeka na zainteresowanych z doskonałymi winami, smakami i aromatami kuchni regionalnej. Na szlaku napotkać można zajazdy, restauracje, przytulne schroniska górskie. Miasta takie jak Zalakaros, Kehidakustány i Zalaszentgrót kuszą turystów kąpieliskami termalnymi. Na wzgórzach o łagodnych stokach, porośniętych winogronami, w domu wina, w ponad stuletnich piwnicach goście mogą zapoznać się z zabytkami kultury wina i winogron, również i dziś żywą tradycją, z niezrównanymi zabytkami kultury i historii obszaru Zala.
Organizowane z roku na rok trasy wycieczkowe „szlakiem festiwali wina”, „świętem wina” czy „wędrowanie od piwnicy do piwnicy w okresie winobrania” są doskonałą rozrywką przyciągającą zarówno starych jak i młodych.

całkowity obszar regionu 6383 ha
według ewidencji gmin winnych 1514 ha
ilość miejscowości należących do regionu 26

Region składa się z dwóch części. Część w okolicach Balatonu (18 miejscowości) rozpościera się w części w zakolach rzeki Zala, w części należącej do pasma gór Keszthely, w basenie Vindornyalaki, jak również na zboczach grzbietu Zalaapáti. Rejon Mura (8 miejscowości) – wzdłuż granicy ze Słowenią i Chorwacją, w dolinie Mury.
Klimat jest umiarkowany. Jest to region o największych opadach deszczu w kraju (roczna suma opadów 7-800 milimetrów). Susza tutaj jest niemal nieznana.
Gęsto oplecione dolinami rzek, pofalowane tereny pagórkowate, dawniej morze śródlądowe Pannonu naniosło piaszczyste, gliniaste osady. Na tym utworzyła się grubsza, apotem cieńsza warstwa lessu, na czym z kolei powstały gleby brunatne poerozyjne lub gleby brunatne.
Główne gatunki wina to Olaszrizling (50%), na podstawie proporcji terytorialnych następują kolejno Rizlingszilvani, Zöld veltelini, Chardonnay i perłę (gyöngye) Zala. Wśród gatunków dających wina wonne godne wspomnienia są: wina korzenne Cserszegi fűszeres, muszkat Ottonel, Irsai Olivér i Tramini.
Wonne wina tego regionu są bogate w substancje aromatyczne o dużej zawartości kwasu.

 

Region Tolna


Turystyka winna na wysokim poziomie została osiągnięta dzięki naturalnym warunkom regionu. Warto odwiedzić okolicę dla dobrej jakości wina białego i czerwonego, a także dla miejscowej kuchni. Goście wielbiący wino z ochotą odwiedzą ten region dla niezrównanych atrakcji – wioskę z piwnicami Györköny, wzgórze z piwnicami w Bölcske, piwnice w Völgység i Paks i wielu gospodarzy w innych miejscowościach na szlaku winnym.

Miasto, które trzeba zobaczyć jest Kölesd. W piwnicach barokowego budynku dawnego pałacu Mercy znajdował się Dom Wina.

 

całkowity obszar regionu  14480 ha

według ewidencji gmin winnych  2636 ha

ilość miejscowości należących do regionu  41

 

Region Tolna składa się z trzech części: Tolna, Tamás i Völgység. Klimat nie jest jednolity z powodu dużej powierzchni, jaką region zajmuje.

Region jest zróżnicowany. Najważniejszą formacją gleby panującą tutaj jest less. Wszystkie regiony na Węgrzech, wzdłuż i wszerz pokrywa warstwa lessu (średnio 20-50m), na którym powstały wielorakie gleby brunatne.

Warunki ekologiczne umożliwiają produkcję doskonałej jakości wina, zarówno białego jak i czerwonego. Wybór gatunków jest nadzwyczaj bogaty. Całkowita uprawa winogron białych stanowi 60%, czerwonych – 40%. Wśród pierwszych należy wspomnieć o Chardonnay, wśród tych drugich najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem jest Kékfrankos. Oprócz nich znaczącą rolę odgrywają jeszcze Olaszrizling, Rizlingszilváni, Zöldvelini, Királyleányka, Rajnai rizling, Merlot, Zweigelt. W najnowszych uprawach na plan pierwszy wysunęły się gatunki międzynarodowe tj: Cabernet franc, Cabernet sauvignon, Pinot noir i Sauvignon blanc.

Region u podnóży gór Tokaju

Region stanowiący część światowego dziedzictwa jest najbardziej znanym regionem winnym Węgier. Ruch turystyczny też ma tutaj znaczącą rolę. Okolice gór Zemplén ma wiele innych atrakcji oraz kusi turystów programem kulturalnym. Znany na świecie region jest ulubionym miejscem turystów. Związek Szlaków Wina u podnóży gór Tokaju powstał w 1997 roku, a dzisiaj już liczy 112 usługodawców.
W regionie jest rozwinięta turystyka wodna, która przyciąga tysiące turystów nad Bodrog i Cisę. Pasmo Zemplén to ulubiony cel wędrówek . Miasta o dużej tradycji historycznej i kulturalnej (Tokaj, Szerencs, Sárospatak, Sátoraljaújhely) czekają na zainteresowanych z ofertą festiwali artystycznych, muzyką różnego rodzaju i spotkań plastycznych.

całkowity obszar regionu 11251 ha
według ewidencji gmin winnych 5446 ha
ilość miejscowości wchodzących w skład regionu 27

Najbardziej znany region na Węgrzech, słynny na całym świecie z winogron i wina. Chociaż tradycje kultury wina i winogron liczą tysiąc lat, ale dopiero w XVII w. stały się znane na świecie, kiedy to charakterystyczne późne winobranie, znane z procesu przygotowania wina zmieniło wiodącą specjalizację regionu – tokajskie aszú.
W pierwszych historycznych zapiskach można znaleźć aszú przygotowane w 1650 roku Szepsi Lackó Máte na ziemi uprawnej Oremus należącej do Sárospatak. W tym okresie rodziny szlacheckie były najważniejszymi właścicielami regionu i piwnic. Reguły dotyczące uprawy winogron i produkcji wina bardzo szybko zostały ustanowione. W ustawie z 1655 roku unormowano zasady separacji ziaren aszú, następnie w 1737 roku wśród pierwszych na świecie przyszła kolej na wyznaczenie dokładnych granic regionu, a w 1803 roku na kwalifikację jakości winnic (klasy 1-3), do czego służyło kosztowanie wina, jego analiza, jak również gleby i warunki klimatyczne.
Wraz ze wzrostem renomy wino docierało w coraz więcej miejsc. Na dworze Ludwika XIV tokajskie aszú otrzymało zaszczytny tytuł „króla win, wina królów”. Poza dworem cara polska szlachta również kupowała je.
Klimat ma charakter subkontynentalny. Jesienna pogoda u podnóży Tokaju jest osobliwa, służy regionowi niezrównanymi wartościami.
W okresie dojrzewania winorośli rzadko następują okresy z tygodniowymi małymi opadami deszczu. To sprzyja infekcji Botrytis, która powoduje gnicie winogron szlachetnych.
Gleby są bardzo zróżnicowane. Na granicy Tarcal i Tokaju rozciąga się less na dłuższym obszarze, podczas gdy na zboczach gór Zemplén riolit. Z trudem uprawia się na andezycie i tufie, gdzie ukształtowały się stałe gleby z limfą, gleby brunatne poerozyjne. Gleba w wielu miejscach miesza się ze skałami pochodzenia wulkanicznego, mocno zwietrzałymi, pełnymi kamieni.
Teren pagórkowaty jest ważnym czynnikiem kształtującym jakość wina. Pasmo Zemplén w kształcie odwróconej litery „V” chroni winogrona na południowych i wschodnich zboczach pasma gór przed północnym zimnym wiatrem, jednocześnie przyczynia się do wznoszenia pary nad winnicami.
Region można podzielić na 5 stref w oparciu o klimat, gleby i osobliwości terenu pagórkowatego: góra Kopasz (Tokaj); basen Mád; basen Erdőbénye; basen Tolcsva i Górny Tokaj.
Kolejny czynnik decydujący ojakości wina to bliskość rzek (Bodrog i Cisa), które znajdują się u podnóży gór. Biorą one również udział w kształtowaniu się mikroklimatu. Rola rzek od początku Średniowiecza była bardzo znacząca również w transporcie wina. Nie przypadkiem region, miasto Tokaj, gdzie rozpościera się zlewisko rzek Cisy i Bodrog zawsze było centrum gospodarki i handlu.
Główne gatunki regionu to Furmint i Hárslevelű. Oprócz nich polecane gatunki to jeszcze Sárga muskotály i Zéta (wcześniej znane jako Oremus). Inne gatunki nie są produkowane. Ważną cechą tych gatunków jest skłonność do wysychania, co również pokazuje cieńsza skórka jagody winogrona.
Kolejną cechą typową dla tutejszego wina jest fakt, że jest ono bardziej kwaśne, dzięki czemu dojrzewa ono przez dłuższy czas. Można się też rozkoszować jego walorami. Nie jest przypadkiem, że doskonałego aszú można skosztować 80-90 lat po winobraniu, ale większość aszú liczy najwyżej 10-25 lat.
W regionie są trzy typy win:
• wina gatunkowe stanowią 50-60% produkcji. Białe wina są przygotowywane metodą tradycyjną (Furmint, Hárslevelű, wino muszkatułowe Sárga muskotály). Gatunki te również dają znakomite wina kiedy są późno zbierane.
• szamorodni – nazwa jest pochodzenia polskiego „tak urodzony”; „wynikający z natury”. Takie określenie otrzymało od polskich kupców. Wysuszone winogrona są przetwarzane razem z całymi owocami. Wina te mogą być słodkie lub wytrawne w zależności od tego ile ma cukru i jak bardzo sfermentowało. Wino to jest ulubionym aperitifem na Węgrzech.
• aszú – Podstawa przygotowania aszú jest taka, że jagody są osobno zbierane, potem zalane moszczem lub młodym winem, wyciśnięte i poddane fermentacji. Jakość wina jest oznaczona cyfrą – oznaczającą ilość kadzi, w których fermentowało (3-6 puttony). Cyfra oznacza ilość winogron – około 136 litrów w kadzi/beczce (gönci) – dodanej do wina lub moszczu. Jeden kosz zawiera 20 kilogramów winogron. Wino zawierające więcej niż 6 koszy winogron nazywamy esencją aszú. Esencja o dużej zawartości cukru jest drogim płynem. O tym nektarze jest również mowa w hymnie Węgier. Esencja nie jest winem ponieważ zawartość alkoholu jest znikoma z powodu dużej zawartości cukru. Nieodzownym elementem jakości wina jest dobra piwnica. Piwnice u podnóża gór są wydrążone wskałach, często wielopoziomowymi, wiekowymi budowlami (liczącymi 100 lat). Temperatura w piwnicach wynosi około 11C z bardzo małymi wahaniami. Wysoka zawartość pary i dojrzewające w beczkach, pochodzące z wina związki chemiczne odżywiają pojawiające się na ścianach piwnic kolonie grzybów (Cladosporium cellare), które wchodząc w reakcje tworzą pokłady złoża. Jednocześnie grzyby zapewniają dobry klimat piwnicy.
Region u podnóży gór Tokaju odradza się. W tym celu producenci wina utworzyli Związek Odrodzenia Tokaju, który stara się jak najlepiej reprezentować region na imprezach krajowych i międzynarodowych. Oprócz licznych imprez kulturalnych i turystycznych na gości czekają, poza szlachetnymi winami, liczne zabytki.

Region Eger

Wino z Egeru jest znane od dawna zarówno na Węgrzech jak i zagranicą. Centrum regionu – Eger – najpiękniejsze miasto barokowe w Europie Środkowej – dysponuje dużą ilością atrakcji turystycznych. Pojęcie „bikavér” znane jest zarówno w domach naszych bratanków jak i na światowym rynku. Doskonałe wina czerwone i piwnice tego regionu są prawdziwymi atrakcjami turystycznymi. Od dziesięcioleci coraz więcej tradycyjnych imprez związanych z uprawą winorośli i produkcją wina czeka tutaj na odwiedzających.
Dzięki zamkowi i innym zabytkom oraz osobliwościom Eger stało się miejscem pielgrzymek. Wielu odwiedza Eger dla słynnych kąpielisk termalnych.

całkowity obszar regionu 2234 ha
według ewidencji gmin winnych 4395 ha
ilość miejscowości wchodzących w skład regionu 18

Kultura wina i winogron w Eger wywodzi się od czasów powstania państwa (po zajęciu przez Węgrów Basenu Karpackiego). Do XV w. w Eger i okolicach uprawiano tylko gatunki białych winogron. Na przełomie XV i XVI w. zmieniło się przeznaczenie szczepów winogron. Znacząca stała się produkcja czerwonego wina. Kadarka dotarła do Egeru za pośrednictwem Serbów (rácok). W tym samym czasie duchowni z Włoch i z Burgundii również sprowadzili na Węgry gatunki dające czerwone wino. Do dzisiaj najbardziej znane wina, legenda Bikavér również, sięgają Średniowiecza.
Obecnie w regionie są dwie prowincje. Do Egeru należy 14 miejscowości, do Debrő 4.
Klimat jest chłodniejszy w porównaniu z innymi regionami kraju, bardziej suchy.
W Eger i okolicach renomą cieszą się bikavér i leányka; w Debrő wina z dodatkiem liści lipy (Hárslevelű) mają ugruntowana pozycję. Egerskie bikavér przygotowuje się z połączenia przynajmniej 3 szczepów winogron. Około 50% to uprawa gatunków białych winogron. Istnieje tu szeroki wybór białych win. Do powszechnych gatunków w tym regionie należą też Olaszrizling, Tramini i Chardonnay.

 

Region u podnóży gór Mátra


Tereny idealne do uprawy winogron i produkcji wina służą turystom dużą ilością atrakcji. Tutejsze wina są o wybornym , kwaskowatym smaku i doskonałej jakości. Miejscowe Stowarzyszenie Szlaku Wina zostało utworzone po to, aby producenci, zjednoczywszy się, mogli zapewnić turystom kompleksowy program turystyczny. Stowarzyszenie dostarcza też przeżyć związanych z kuchnią tego regionu i historycznymi osobliwościami tych stron.

Warunki klimatyczne wynikające ze specyficznego położenia geograficznego odpowiadają warunkom uzdrowiska. Region Mátry w sumie liczy 480 km oznakowanych szlaków turystycznych, które często to obszar pod ochroną. Tutaj też znajduje się najwyższy na Węgrzech szczyt liczący 1014 m wysokości – Kékestető.

 

całkowity obszar regionu  32 382 ha

według ewidencji gmin winnych  7574 ha

ilość miejscowości należących do regionu  22

 

Historia regionu u podnóży Mátry sięga czasów sprzed powstania państwa węgierskiego. Żyjące w tej okolicy ludy (Trakowie, Celtowie, Roksolanie, Scytowie, Jazygowie) między innymi zajmowali się kulturą winorośli.

Obecnie jest to najrozleglejszy region w kraju, o zwięzłej glebie. Klimat jest nieco cieplejszy niż w pozostałych regionach Węgier, natomiast tak samo suchy. Formacje skalne i glebowe są zróżnicowane. Ukształtowanie terenu jest urozmaicone.

Najważniejsze szczepy winogron w tym regionie to: Olaszrizling, Rizlingszilváni, Ottonel muskotály, Leányka, Tramini, Hárslevelű, Chardonnay, Sauvignon. Wśród gatunków czerwonych winogron: Zweigelt, Kékfrankos, Cabernet-y. Z liczących się plantacji pochodzą: Irsai Olivér, wina korzenne z Cserszegtomaj (Cserszegi fűszeres), a także wina z gatunku Zenit.