O pomnikach: Rybaka i Przewoźnika w Balatonfüred

Jeden z najbardziej znanych symboli Balatonfüred – to para pomników stojących przy wejściu na przystań. Według danych z historii sztuki pomniki zostały wykonane w 1937 roku, a ustawione w 1941 roku, kiedy to uroczyście poświęcono przystań w 150 rocznicę urodzin Séchenyi Istvána.
Rybak i Przewoźnik – to dwie dawne profesje popularne nad Balatonem. Pomniki zostały podarowane miastu przez Hómana Bálinta – ministra do spraw wyznania i oświaty. Kun József – rybak i bogaty rolnik z Balatonkenese oraz początkujący przewoźnik z Tihany byli pierwowzorem dla pomników.
Z pomnikami związane są liczne legendy. Najbardziej znana mówi, że kto dotknie butów postaci to napewno wróci do Balatonfüred. Mniej znana jest następująca: jeśli kobieta spędza samotnie wakacje nad Balatonem i nie spotka miłosnej przygody to przewoźnik zdejmie kapelusz przed nią.
Ławeczkę między pomnikami ustawiono w 1962 roku. Widnieje na niej napis autorstwa Erdélyi Józsefa: „To ja bezczynna ławka znajduję radość i szczęście w odpoczywającym tu człowieku:/ Ludzie, chodźcie do mnie, podzielcie się ze mną słodkim znużeniem”.

Region okolic Balatonu

Związek Szlaku Wina Zala, istniejący od 1999, czeka na zainteresowanych z doskonałymi winami, smakami i aromatami kuchni regionalnej. Na szlaku napotkać można zajazdy, restauracje, przytulne schroniska górskie. Miasta takie jak Zalakaros, Kehidakustány i Zalaszentgrót kuszą turystów kąpieliskami termalnymi. Na wzgórzach o łagodnych stokach, porośniętych winogronami, w domu wina, w ponad stuletnich piwnicach goście mogą zapoznać się z zabytkami kultury wina i winogron, również i dziś żywą tradycją, z niezrównanymi zabytkami kultury i historii obszaru Zala.
Organizowane z roku na rok trasy wycieczkowe „szlakiem festiwali wina”, „świętem wina” czy „wędrowanie od piwnicy do piwnicy w okresie winobrania” są doskonałą rozrywką przyciągającą zarówno starych jak i młodych.

całkowity obszar regionu 6383 ha
według ewidencji gmin winnych 1514 ha
ilość miejscowości należących do regionu 26

Region składa się z dwóch części. Część w okolicach Balatonu (18 miejscowości) rozpościera się w części w zakolach rzeki Zala, w części należącej do pasma gór Keszthely, w basenie Vindornyalaki, jak również na zboczach grzbietu Zalaapáti. Rejon Mura (8 miejscowości) – wzdłuż granicy ze Słowenią i Chorwacją, w dolinie Mury.
Klimat jest umiarkowany. Jest to region o największych opadach deszczu w kraju (roczna suma opadów 7-800 milimetrów). Susza tutaj jest niemal nieznana.
Gęsto oplecione dolinami rzek, pofalowane tereny pagórkowate, dawniej morze śródlądowe Pannonu naniosło piaszczyste, gliniaste osady. Na tym utworzyła się grubsza, apotem cieńsza warstwa lessu, na czym z kolei powstały gleby brunatne poerozyjne lub gleby brunatne.
Główne gatunki wina to Olaszrizling (50%), na podstawie proporcji terytorialnych następują kolejno Rizlingszilvani, Zöld veltelini, Chardonnay i perłę (gyöngye) Zala. Wśród gatunków dających wina wonne godne wspomnienia są: wina korzenne Cserszegi fűszeres, muszkat Ottonel, Irsai Olivér i Tramini.
Wonne wina tego regionu są bogate w substancje aromatyczne o dużej zawartości kwasu.

 

Region Tolna


Turystyka winna na wysokim poziomie została osiągnięta dzięki naturalnym warunkom regionu. Warto odwiedzić okolicę dla dobrej jakości wina białego i czerwonego, a także dla miejscowej kuchni. Goście wielbiący wino z ochotą odwiedzą ten region dla niezrównanych atrakcji – wioskę z piwnicami Györköny, wzgórze z piwnicami w Bölcske, piwnice w Völgység i Paks i wielu gospodarzy w innych miejscowościach na szlaku winnym.

Miasto, które trzeba zobaczyć jest Kölesd. W piwnicach barokowego budynku dawnego pałacu Mercy znajdował się Dom Wina.

 

całkowity obszar regionu  14480 ha

według ewidencji gmin winnych  2636 ha

ilość miejscowości należących do regionu  41

 

Region Tolna składa się z trzech części: Tolna, Tamás i Völgység. Klimat nie jest jednolity z powodu dużej powierzchni, jaką region zajmuje.

Region jest zróżnicowany. Najważniejszą formacją gleby panującą tutaj jest less. Wszystkie regiony na Węgrzech, wzdłuż i wszerz pokrywa warstwa lessu (średnio 20-50m), na którym powstały wielorakie gleby brunatne.

Warunki ekologiczne umożliwiają produkcję doskonałej jakości wina, zarówno białego jak i czerwonego. Wybór gatunków jest nadzwyczaj bogaty. Całkowita uprawa winogron białych stanowi 60%, czerwonych – 40%. Wśród pierwszych należy wspomnieć o Chardonnay, wśród tych drugich najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem jest Kékfrankos. Oprócz nich znaczącą rolę odgrywają jeszcze Olaszrizling, Rizlingszilváni, Zöldvelini, Királyleányka, Rajnai rizling, Merlot, Zweigelt. W najnowszych uprawach na plan pierwszy wysunęły się gatunki międzynarodowe tj: Cabernet franc, Cabernet sauvignon, Pinot noir i Sauvignon blanc.

Region u podnóży gór Tokaju

Region stanowiący część światowego dziedzictwa jest najbardziej znanym regionem winnym Węgier. Ruch turystyczny też ma tutaj znaczącą rolę. Okolice gór Zemplén ma wiele innych atrakcji oraz kusi turystów programem kulturalnym. Znany na świecie region jest ulubionym miejscem turystów. Związek Szlaków Wina u podnóży gór Tokaju powstał w 1997 roku, a dzisiaj już liczy 112 usługodawców.
W regionie jest rozwinięta turystyka wodna, która przyciąga tysiące turystów nad Bodrog i Cisę. Pasmo Zemplén to ulubiony cel wędrówek . Miasta o dużej tradycji historycznej i kulturalnej (Tokaj, Szerencs, Sárospatak, Sátoraljaújhely) czekają na zainteresowanych z ofertą festiwali artystycznych, muzyką różnego rodzaju i spotkań plastycznych.

całkowity obszar regionu 11251 ha
według ewidencji gmin winnych 5446 ha
ilość miejscowości wchodzących w skład regionu 27

Najbardziej znany region na Węgrzech, słynny na całym świecie z winogron i wina. Chociaż tradycje kultury wina i winogron liczą tysiąc lat, ale dopiero w XVII w. stały się znane na świecie, kiedy to charakterystyczne późne winobranie, znane z procesu przygotowania wina zmieniło wiodącą specjalizację regionu – tokajskie aszú.
W pierwszych historycznych zapiskach można znaleźć aszú przygotowane w 1650 roku Szepsi Lackó Máte na ziemi uprawnej Oremus należącej do Sárospatak. W tym okresie rodziny szlacheckie były najważniejszymi właścicielami regionu i piwnic. Reguły dotyczące uprawy winogron i produkcji wina bardzo szybko zostały ustanowione. W ustawie z 1655 roku unormowano zasady separacji ziaren aszú, następnie w 1737 roku wśród pierwszych na świecie przyszła kolej na wyznaczenie dokładnych granic regionu, a w 1803 roku na kwalifikację jakości winnic (klasy 1-3), do czego służyło kosztowanie wina, jego analiza, jak również gleby i warunki klimatyczne.
Wraz ze wzrostem renomy wino docierało w coraz więcej miejsc. Na dworze Ludwika XIV tokajskie aszú otrzymało zaszczytny tytuł „króla win, wina królów”. Poza dworem cara polska szlachta również kupowała je.
Klimat ma charakter subkontynentalny. Jesienna pogoda u podnóży Tokaju jest osobliwa, służy regionowi niezrównanymi wartościami.
W okresie dojrzewania winorośli rzadko następują okresy z tygodniowymi małymi opadami deszczu. To sprzyja infekcji Botrytis, która powoduje gnicie winogron szlachetnych.
Gleby są bardzo zróżnicowane. Na granicy Tarcal i Tokaju rozciąga się less na dłuższym obszarze, podczas gdy na zboczach gór Zemplén riolit. Z trudem uprawia się na andezycie i tufie, gdzie ukształtowały się stałe gleby z limfą, gleby brunatne poerozyjne. Gleba w wielu miejscach miesza się ze skałami pochodzenia wulkanicznego, mocno zwietrzałymi, pełnymi kamieni.
Teren pagórkowaty jest ważnym czynnikiem kształtującym jakość wina. Pasmo Zemplén w kształcie odwróconej litery „V” chroni winogrona na południowych i wschodnich zboczach pasma gór przed północnym zimnym wiatrem, jednocześnie przyczynia się do wznoszenia pary nad winnicami.
Region można podzielić na 5 stref w oparciu o klimat, gleby i osobliwości terenu pagórkowatego: góra Kopasz (Tokaj); basen Mád; basen Erdőbénye; basen Tolcsva i Górny Tokaj.
Kolejny czynnik decydujący ojakości wina to bliskość rzek (Bodrog i Cisa), które znajdują się u podnóży gór. Biorą one również udział w kształtowaniu się mikroklimatu. Rola rzek od początku Średniowiecza była bardzo znacząca również w transporcie wina. Nie przypadkiem region, miasto Tokaj, gdzie rozpościera się zlewisko rzek Cisy i Bodrog zawsze było centrum gospodarki i handlu.
Główne gatunki regionu to Furmint i Hárslevelű. Oprócz nich polecane gatunki to jeszcze Sárga muskotály i Zéta (wcześniej znane jako Oremus). Inne gatunki nie są produkowane. Ważną cechą tych gatunków jest skłonność do wysychania, co również pokazuje cieńsza skórka jagody winogrona.
Kolejną cechą typową dla tutejszego wina jest fakt, że jest ono bardziej kwaśne, dzięki czemu dojrzewa ono przez dłuższy czas. Można się też rozkoszować jego walorami. Nie jest przypadkiem, że doskonałego aszú można skosztować 80-90 lat po winobraniu, ale większość aszú liczy najwyżej 10-25 lat.
W regionie są trzy typy win:
• wina gatunkowe stanowią 50-60% produkcji. Białe wina są przygotowywane metodą tradycyjną (Furmint, Hárslevelű, wino muszkatułowe Sárga muskotály). Gatunki te również dają znakomite wina kiedy są późno zbierane.
• szamorodni – nazwa jest pochodzenia polskiego „tak urodzony”; „wynikający z natury”. Takie określenie otrzymało od polskich kupców. Wysuszone winogrona są przetwarzane razem z całymi owocami. Wina te mogą być słodkie lub wytrawne w zależności od tego ile ma cukru i jak bardzo sfermentowało. Wino to jest ulubionym aperitifem na Węgrzech.
• aszú – Podstawa przygotowania aszú jest taka, że jagody są osobno zbierane, potem zalane moszczem lub młodym winem, wyciśnięte i poddane fermentacji. Jakość wina jest oznaczona cyfrą – oznaczającą ilość kadzi, w których fermentowało (3-6 puttony). Cyfra oznacza ilość winogron – około 136 litrów w kadzi/beczce (gönci) – dodanej do wina lub moszczu. Jeden kosz zawiera 20 kilogramów winogron. Wino zawierające więcej niż 6 koszy winogron nazywamy esencją aszú. Esencja o dużej zawartości cukru jest drogim płynem. O tym nektarze jest również mowa w hymnie Węgier. Esencja nie jest winem ponieważ zawartość alkoholu jest znikoma z powodu dużej zawartości cukru. Nieodzownym elementem jakości wina jest dobra piwnica. Piwnice u podnóża gór są wydrążone wskałach, często wielopoziomowymi, wiekowymi budowlami (liczącymi 100 lat). Temperatura w piwnicach wynosi około 11C z bardzo małymi wahaniami. Wysoka zawartość pary i dojrzewające w beczkach, pochodzące z wina związki chemiczne odżywiają pojawiające się na ścianach piwnic kolonie grzybów (Cladosporium cellare), które wchodząc w reakcje tworzą pokłady złoża. Jednocześnie grzyby zapewniają dobry klimat piwnicy.
Region u podnóży gór Tokaju odradza się. W tym celu producenci wina utworzyli Związek Odrodzenia Tokaju, który stara się jak najlepiej reprezentować region na imprezach krajowych i międzynarodowych. Oprócz licznych imprez kulturalnych i turystycznych na gości czekają, poza szlachetnymi winami, liczne zabytki.

Region Eger

Wino z Egeru jest znane od dawna zarówno na Węgrzech jak i zagranicą. Centrum regionu – Eger – najpiękniejsze miasto barokowe w Europie Środkowej – dysponuje dużą ilością atrakcji turystycznych. Pojęcie „bikavér” znane jest zarówno w domach naszych bratanków jak i na światowym rynku. Doskonałe wina czerwone i piwnice tego regionu są prawdziwymi atrakcjami turystycznymi. Od dziesięcioleci coraz więcej tradycyjnych imprez związanych z uprawą winorośli i produkcją wina czeka tutaj na odwiedzających.
Dzięki zamkowi i innym zabytkom oraz osobliwościom Eger stało się miejscem pielgrzymek. Wielu odwiedza Eger dla słynnych kąpielisk termalnych.

całkowity obszar regionu 2234 ha
według ewidencji gmin winnych 4395 ha
ilość miejscowości wchodzących w skład regionu 18

Kultura wina i winogron w Eger wywodzi się od czasów powstania państwa (po zajęciu przez Węgrów Basenu Karpackiego). Do XV w. w Eger i okolicach uprawiano tylko gatunki białych winogron. Na przełomie XV i XVI w. zmieniło się przeznaczenie szczepów winogron. Znacząca stała się produkcja czerwonego wina. Kadarka dotarła do Egeru za pośrednictwem Serbów (rácok). W tym samym czasie duchowni z Włoch i z Burgundii również sprowadzili na Węgry gatunki dające czerwone wino. Do dzisiaj najbardziej znane wina, legenda Bikavér również, sięgają Średniowiecza.
Obecnie w regionie są dwie prowincje. Do Egeru należy 14 miejscowości, do Debrő 4.
Klimat jest chłodniejszy w porównaniu z innymi regionami kraju, bardziej suchy.
W Eger i okolicach renomą cieszą się bikavér i leányka; w Debrő wina z dodatkiem liści lipy (Hárslevelű) mają ugruntowana pozycję. Egerskie bikavér przygotowuje się z połączenia przynajmniej 3 szczepów winogron. Około 50% to uprawa gatunków białych winogron. Istnieje tu szeroki wybór białych win. Do powszechnych gatunków w tym regionie należą też Olaszrizling, Tramini i Chardonnay.

 

Region u podnóży gór Mátra


Tereny idealne do uprawy winogron i produkcji wina służą turystom dużą ilością atrakcji. Tutejsze wina są o wybornym , kwaskowatym smaku i doskonałej jakości. Miejscowe Stowarzyszenie Szlaku Wina zostało utworzone po to, aby producenci, zjednoczywszy się, mogli zapewnić turystom kompleksowy program turystyczny. Stowarzyszenie dostarcza też przeżyć związanych z kuchnią tego regionu i historycznymi osobliwościami tych stron.

Warunki klimatyczne wynikające ze specyficznego położenia geograficznego odpowiadają warunkom uzdrowiska. Region Mátry w sumie liczy 480 km oznakowanych szlaków turystycznych, które często to obszar pod ochroną. Tutaj też znajduje się najwyższy na Węgrzech szczyt liczący 1014 m wysokości – Kékestető.

 

całkowity obszar regionu  32 382 ha

według ewidencji gmin winnych  7574 ha

ilość miejscowości należących do regionu  22

 

Historia regionu u podnóży Mátry sięga czasów sprzed powstania państwa węgierskiego. Żyjące w tej okolicy ludy (Trakowie, Celtowie, Roksolanie, Scytowie, Jazygowie) między innymi zajmowali się kulturą winorośli.

Obecnie jest to najrozleglejszy region w kraju, o zwięzłej glebie. Klimat jest nieco cieplejszy niż w pozostałych regionach Węgier, natomiast tak samo suchy. Formacje skalne i glebowe są zróżnicowane. Ukształtowanie terenu jest urozmaicone.

Najważniejsze szczepy winogron w tym regionie to: Olaszrizling, Rizlingszilváni, Ottonel muskotály, Leányka, Tramini, Hárslevelű, Chardonnay, Sauvignon. Wśród gatunków czerwonych winogron: Zweigelt, Kékfrankos, Cabernet-y. Z liczących się plantacji pochodzą: Irsai Olivér, wina korzenne z Cserszegtomaj (Cserszegi fűszeres), a także wina z gatunku Zenit.


Region Villány

Jest jednym z najbardziej znanych regionów na Węgrzech. Tak dużo turystów przyjeżdża tu z powodu wyśmienitych win czerwonych o śródziemnomorskim charakterze i pięknego krajobrazu piwnic. Niezwykłość win zwiększa turystykę, a wybudowane szlaki wina rozsławiają ten trunek na całym świecie. Na stacjach szlaku Villány-Siklós przyjacielsko nastawieni gospodarze witają gości doskonałymi rocznikami win i potrawami. Muzeum Wina w Villány, zamek w Siklós i siarkowe kąpieliska termalne w Harkány dostarczają dalszych przeżyć. Wzdłuż stawów rybnych, podróżni są kuszeni na jazdę powozem, na terenie rezerwatu nad Drawą na wycieczki statkiem.

całkowity obszar regionu 4792 ha
według ewidencji gmin winnych 1899 ha
ilość miejscowości należących do regionu 16

Jeden z najbardziej charakterystycznych, najbardziej na południe położonych regionów winnych. Od stuleci w pierwszym rzędzie uprawia się tutaj winogrona dające wyśmienite wina czerwone.
Region dzieli się na 2 części: Villány liczącą 5 miejscowości i Siklós obejmującą 11 miejscowości. Z wykopalisk archeologicznych wynika, że już rzymscy amatorzy wina kultywowali tutaj winorośl.
Ważnymi historycznymi wydarzeniami były te po okresie tureckiej okupacji. Wtedy bowiem Serbowie (rácok) przywieźli w te okolice Kadarkę. W opustoszonych wioskach owczarzy osiedlili się niemieccy robotnicy winni zwani Kékoportó. Po pladze filoksery gatunek tego wina przekształcił się w znaczący Olaszrizling.
Klimat regionu ma charakter okołośródziemnomorski. Less jest główną formacją skalną tutaj występującą. Miejscami jest on zmieszany z gruzem wapiennym i dolomitem. Gleby są zróżnicowane.
Kadarka z winogron uprawianych na palikach została wyparta, jej miejsce zajęło Kékfrankos, z którego wyprodukowane wina znane są pod zmienioną nazwą Burgundi z Villány. W ostatnich dwóch dziesięcioleciach coraz większą rangę cieszą się doskonałej jakości wina przygotowane ze szczepów: Cabernet franc i Cabernet sauvignon. Wina te są bardzo zbliżone do czerwonego wina znad Morza Śródziemnego.
Wśród białych win Olaszrizling i Hárslevelű są najbardziej znane i cieszą się największym popytem.
Krajobraz tej okolicy jest zachwycający, a kultura tego regionu coraz bardziej łączy się z kulturą grup etnicznych zamieszkujących te tereny (węgierską, niemiecką, południowosłowiańską). Wiedza tych ludów na temat uprawy winogron i produkcji wina przez stulecia była doskonalona i wpłynęła na przyspieszenie dojrzewanie owoców. Dziś przyciąga gości. Turystyka wina coraz bardziej wpływa na zmiany w tym regionie. Dlatego też wytwórcy zaczęli rozbudowę szlaków wina.
Rozwój regionu rozpoczął się w latach 80-tych, przed wielkimi zmianami gospodarczymi i społecznymi, kiedy pojawiły się nowoczesne metody uprawy winorośli zgodnie z normami jakościowymi. Wśród najbardziej znanych hodowców winorośli wielu czuje się związanych z regionem, zwłaszcza ci, którzy dużo zrobili dla jego rozwoju. Oni nie tylko wnieśli jakość do uprawy winogron i produkcji wina, ale starali się zaznajomić konsumentów ze swoją pracą.
Nie jest przypadkiem, że dzisiaj na Węgrzech wina z Villány są sprzedawane po najwyższych cenach. Nazwiska znanych winiarzy stały się marką, a konsumenci w ten sposób lepiej orientują się wśród win stojących za tą marką.
Obecnie w profilu produkcji coraz częściej pojawiają się wina z wyselekcjonowanej uprawy, których roczniki są lepsze, wyrafinowanej jakości. Naturalnie ceny też są wyższe.
Potęgą regionu – oprócz warunków klimatycznych – są wytwórcy, których działalność jest widoczna w organizacjach istniejących od początku powstania regionu. Przykładem jest wspólny rozwój turystyki wina, organizacja imprez w regionie, w tym kulturalnych i gastronomicznych.
Sekret regionu kryje się w tym, że w doskonałych warunkach naturalnych (klimat, pagórkowate ukształtowanie terenu, gatunki win) trzeba wykorzystać istniejące możliwości poprzez pracę indywidualną i kolektywną i udostępnić je producentowi i konsumentowi.

Region Szekszárd

Region ten składa się z dwóch części: wzgórza za Dunajem i tej utworzonej na granicy z Wielką Równiną.
Szekszárd znane jest z wina „Bikavér”. Wino to cieszy się renomą i produkowane jest według tradycyjnej receptury.
Wina doskonałej jakości i piękno okolicy są atrakcją dla turystów podążają szlakiem wina. Stacje na szlaku liczą łącznie 400 piwnic, które na ogół są trzypoziomowe. Gospodarze czekają na gości z miejscowymi potrawami. W Szekszárd, w Domu Wina można skosztować najwyśmienitszych gatunków wina.

całkowity obszar regionu 6964 ha
według ewidencji gmin winnych 2255 ha
ilość miejscowości wchodzących w skład regionu 13

Korzenie kultury winogron i wina w Szekszárd sięgają czasów celtyckich. Alisca – dawna nazwa Szekszárd również jest pochodzenia celtyckiego.
Klimat regionu ma charakter okołośródziemnomorski. Mezo- i mikroklimat panujący w kotlinach otoczonych przez wzgórza jest idealny do uprawy winogron, w szczególności czerwonych.
Powierzchnia tego pagórkowatego terenu jest pokryta lessem. Nadzwyczajne bogactwo kształtu cechują lessowe formy erozyjne: osady lessowe, piramidy lessowe, urwisko lessowe, polodowcowy cyrk (kocioł) lessowy, wąwóz lessowy.
Kiedyś w tej urodzajnej krainie uprawiano głównie szczep Kadarka. Dopiero w latach 60-tych XX w., w czasach autokracji uprawa winorośli na wielką skalę załamała się. Stopniowo w ostatnich 30-40 latach jej miejsce zajęła uprawa winorośli na palikach. Również bez problemu można w ten sposób uprawiać szczepy winogron czerwonych (Kékfrankos, Kékoportó, Cabernet franc, Cabernet sauvignon, Merlot).
Charakterystyczne dla tego regionu gatunki win białych to wina pełne, o głębokim kolorze, aksamitne, o korzennym aromacie; doskonałej jakości wina czerwone.
Tylko niedaleko Egeru, można spotkać określenie Bikavér. Bikavér z Szekszárd to kadarka wyprodukowana w tradycyjny sposób, z połączenia Kékfrankos i Kékoportó.

Region u podnóży gór Bükk

Region ten znajduje się w części północno-wschodniej kraju. Okolica ze swoim pięknem jest ulubionym miejscem turystów. Dzięki Stowarzyszeniu Szlaków Wina u podnóży gór Bükk goście poza skosztowaniem wina mogą również poznać osobliwości miejscowej kuchni. Stowarzyszenie powstało w kwietniu 2002 roku. Głównym zadaniem jest utworzenie turystyki wina na wysokim poziomie, który chcieliby osiągnąć dzięki certyfikowanym piwnicom, winom, kwaterom, restauracjom, atrakcje turystyczne, stałą, kompleksową sprzedaż imprez. Na szlaku na turystów czeka około 50 gospodarzy. Szczególnych przeżyć dostarczają rzeźbione, pomalowane i ozdobione piwnice tufowe i wielopoziomowy system piwnic.

całkowity obszar regionu 1859 ha
według ewidencji gmin winnych 1183 ha
ilość miejscowości należących do regionu 22

W regionie tym od dawna uprawia się winorośl. Wino z Miszkolc przez stulecia było sprzedawane w miastach górniczych na północy. W Tibolddároc i okolicach w XIX i XX wieku produkowano szampana. Fabryki szampana w Budafok również sprzedawały wina z regionu.
Warunki klimatyczne podobne do reszty regionów północnych Węgier, z tym, że klimat jest bardziej suchy. Częściej występujące tutaj formacje skalne to riolit i tuf riolitowy, na których są rozmaite gleby brunatne.
Główne szczepy winogron to Olaszrizling, Leányka, Rizlingszilváni, Zöld veltelini i Chardonnay. Tutejsze wina są wonne, aromatyczne i z reguły mają żywy, kwaśny smak. Ostatnio powszechne są również gatunki win czerwonych (Kékfrankos, Blauburger, Kékoportó, Merlot, Cabernet). W przyszłości produkcja czerwonego wina może stać się jedną z podstawowych gałęzi przemysłu

Region Balatonboglár

Stowarzyszenie Szlaku Wina południowego Balatonu powstało na wiosnę 1999 roku. Staraniem głównych założycieli była ochrona swoistego oblicza tego regionu, dziedzictwa kultury, zachowanie kultury winogron i wina. W wyniku prac Stowarzyszenia utworzono szlak południowego Balatonu 20.08.2000 r., który obecnie obejmuje 11 miast od Kéthely przez Siófok po Kiliti i zarządza 27 stacjami szlaku, które uzyskały certyfikat jakości. Większość stacji na tym szlaku to piwnice, ale są wśród nich restauracje, winoteki, domy garncarzy, hotele oraz gospody wiejskie.

Turyści goszczący w piwnicach na szlaku i kosztujący wina mogą też zwiedzić narodowe zabytki tj. zamek w Somogy, muzeum folwarku na puszcie w Szántód, Búzsák znany ze sztuki ludowej, jak również liczne w okolicy zabytkowe pałace i kościoły. Podróżując kolejką można odkryć przyrodę Nagy-Berek, powędkować w Balatonie, bądź w stawach przeznaczonych do wędkowania. Ci, którzy wolą aktywny wypoczynek mogą się wybrać na wycieczki krótsze lub dłuższe; pieszo, rowerem, a nawet konno. Mogą też podziwiać Balaton poruszając się powozem konnym po pagórkach Somogy. Miłośnicy sportów wodnych mogą pożeglować lub posurfować.

całkowity obszar regionu 10 391ha
według ewidencji gmin winnych 2899 ha
ilość miejscowości wchodzących w skład regionu 21

Podobnie jak w regionie Pannonia również i tu Celtowie i Rzymianie uprawiali winorośl i wyrabiali z niej wino.
Na południe od Balatonu panuje klimat umiarkowany, który w decydujący sposób wpłynął na ukształtowanie się różnorodnych gleb brunatnych na podłożu lessowym. Niewielka ilość winogron była kultywowana na piaskach.

W regionie Balatonboglár w pierwszym rzędzie powszechne są gatunki wina białego. Jest tu też doskonały teren do uprawy winogron czerwonych. Mamy też bogaty wybór win regionalnych. Wina białe o bogatym, soczystym, specyficznym, cierpkim aromacie. Wina czerwone produkowane są w mniejszej ilości, współzawodniczą z białymi o podniesienie jakości.
Charakterystyczne dla tego regionu jest „burgundi” – wino czerwone o owocowym aromacie. W szczególności wina pochodzące z Balatonboglár tj. Kékfrankos, Cabernet sauvignon i Merlot są doskonałej jakości.

 

Region u podnóży gór Mecsek


Naturalne piękno południowego Zadunaja, największe miejskie atrakcjie np. imprezy kulturalne Pécs zachęcają turystów do zwiedzania. Program Festiwalu w Pécs w sposób znaczący pomaga poznać wina tego regionu.

Szlak białego wina Mohács-Bóly z szerokim zakresem usług, z wygodnymi hotelami, nastrojowymi gospodami w piwnicach czeka na gości. W tutejszej kuchni istotną rolę pełnią smaki niemieckie, chorwackie potrawy i dania z ryb złowionych w Dunaju. Rzemiosło ludowe, strażnicy tradycji – grupy stojące na straży tradycji, bogactwo etnograficzne tej okolicy również przyciągają gości.

 

całkowity obszar regionu  76444 ha

według ewidencji gmin winnych  673 ha

ilość miejscowości należących do regionu  30

 

Region ten szczyci się przeszłością sięgającą czasów rzymskich. Obecnie znany jest z białego wina produkowanego ze szczepów Cirfandli, Furmint i Olaszrizling.

Należą do niego trzy prowincje, ale pomimo tego jest jednym z najmniejszych regionów winnych Węgier. Klimat rejonu Pécs i Versend jest okołośródziemnomorski, podczas gdy w okolicy Szigetvár leżącego w Zselicség jest już atlantycki.

Gleby i formacje skalne u podnóży Mecsek są nadzwyczaj urozmaicone. W okolicy regionu u podnóży Tokaju osiągnięto kulturę wina położoną najwyżej. Na południowej stronie pasma Mecsek górna granica obszaru winnic sięga 400 m.

Najbardziej rozpowszechnionymi gatunkami są Olaszrizling, Chardonnay, Rizling szilváni, Zöld veltelini, Kiralyleányka, Sauvignon blanc, Rajnai rizling, Tramini i Hárslevelű. W okolicy Pécs osobliwym gatunkiem jest Cirfandli i tradycyjny Furmint. W regionie dominują wina czerwone pełne, łagodne, korzenne, szybko dojrzewające, dobrej jakości. W sprzyjających rocznikach możliwa jest produkcja wina nadzwyczajnej jakości. Liczącą wieki tradycją Pécs jest wyrób szampana.

Region Somló

Dzięki cechom terytorialnym i klimatycznym region ten wyróżnia się na górze Somló. Otaczają go również góry Ság i Małego Somló.
Wina pochodzące z historycznego regionu spożywali już panujący z linii Habsburgów. Dostarczali wina w dużych ilościach do Bécs, które było stacją początkową na szlaku wina. Tak jest do dziś.

całkowity obszar regionu 1158 ha
według ewidencji gmin winnych 832 ha
ilość miejscowości wchodzących w skład regionu 9

Na rok 1093, za panowania Władysława I, datuje się dokument, który po raz pierwszy wspomina o ogrodach zamku Somló. Region przeżył prawdziwy rozkwit w XVIII w.
Region dzieli się na 2 prowincje. Na Zadunaju klimat jest umiarkowany – stosunkowo wczesna wiosna, lato w miarę ciepłe, jesień również ciepła i długa. Roczne opady deszczu są równomierne – 650-700 milimetrów. Na zboczach gór wyodrębnił się mikroklimat, co umożliwia uprawę i owocne zbiory winorośli po północnej stronie.
W ukształtowaniu gleb ważną rolę odgrywa bazalt i tuf bazaltowy. Próchnica wymieszana z lessem, zwłaszcza na ziemiach brunatnych sprzyja uprawie winogron. Miejscami zdarzają się gleby o dużych własnościach chłonnych (w których gromadzi się duża ilości wody) oraz gleby gliniaste zawierające żelazo.
Przed plagą filoksery produkowano około 25-30 gatunków wina (Furmint, Hárslevelű, Juhfark, Sárfehér, Budai zöld, itp.). W drugiej połowie XIX w. pojawiły się też inne gatunki tj. Olaszrizling, Rajnai rizling, Szürkebarát, Zöldszilváni, itp. Obecnie w obu częściach regionu produkuje się Furmint, Juhfark, Olaszrizling, Hárslevelű, Tramini, Chardonnay, Rajnai rizling, Pinot blanc. Produkuje się tutaj wina kwaśne, o gorzkim charakterze, wina pełne, wina pełne czerwone o delikatnym zapachu.

 

Region Sopron

Region jest odwiedzany przez dużą ilość gości z powodu bliskości granicy austriackiej i jeziora Fertő. Wyśmienite wina białe i czerwone są lubiane przez turystów węgierskich i z zagranicy. Utworzenie Soprońskiego Szlaku Wina i intensywny marketing w dziedzinie winiarstwa pomaga w dużej mierze rozpowszechnić kulturę wina.

 

Ciekawostką regionu jest to, że ongiś gospodarze mieszkający na szlaku nie budowali prasy (tłoczni) do winogron w winnicach na stokach gór, ale w mieście. Również dzisiaj w miastach piwnice i gospodarze czekają na gości. Kiedyś na domach widniały szyldy na znak, że gospodarz ma pozwolenie na prowadzenie winiarni. Takie szyldy można i dziś zobaczyć.

 

całkowity obszar regionu  5294 ha

według ewidencji gmin winnych  1705 ha

ilość miejscowości wchodzących w skład regionu  13

 

Region Sopron ukształtował się w komitacie Győr-Moson-Sopron, u podnóży pasma Sopron, wzgórza w obrębie jeziora Fertő i na zboczach równiny Ikva należącej do równiny Sopron-Vas; jak również w komitacie Vas i na zboczach góry Vas i u podnóży góry Kőszeg.

Wino z Sopron w XII-XVw zmieniło swoją reputację w Europie. Do końca XIX w. uprawiano szczególnie gatunki białego winogrona. Natomiast od tego czasu gatunki dające wino czerwone zaczęły odgrywać większą rolę.

Do regionu należą dwie prowincje: Sopron i Kőszeg.

Klimat krainy leżącej u podnóży Alp jest umiarkowany. Roczne wahania ciepła są małe, lata chłodniejsze, z większą ilością opadów. Zimy natomiast łagodniejsze w stosunku do średniej krajowej. Wiosną częściej występują silne i zimne wiatry. Osobliwością regionu jest fakt, że obszary z winnicami otaczają wyższe góry, to jest, w sprzyjający sposób wpływają na mikroklimat na wielkiej powierzchni jaką zajmuje jezioro Fertő. Formacje skalne i gleby tego obszaru są urozmaicone. Soprońskie Kékfrankos bogate w pigment, o kolorze ciemnoczerwonym, zwykle ostrzejsze i bardziej cierpkie niż Kékfrankos pochodzące z innych regionów kraju. Wśród gatunków winogron dających wino białe Zöld veltelini jest najbardziej znamienne, podczas gdy wino soprońskie przygotowane z niedojrzałego czerwonego veltelini jest kuriozum.

Region Mór

Region Mór na południu części południowo zachodniej zboczy pasma Vértes. Bliskość dużej ilości dużych miast, sprzyjających tej okolicy i wyśmienite wina zainicjowały rozwój turystyki wina. Wina doskonałej jakości odgrywają znaczącą rolę w kuchni.
W kwietniu 2002 roku ukształtowało się Stowarzyszenie Szlaku Wina Ezerjó. Liczyło ono wtedy 21 członków, w większości od lat zajmujących się wyrobem wina, wynajmowaniem kwater, prowadzeniem restauracji lub świadczących inne usługi.
Celem Stowarzyszenia jest ochrona dziedzictwa kulturalnego Mór i kultury Węgier liczącej tysiąc lat. Szczególny nacisk położono na rozwój agroturystyki, zachowanie ekologii regionu, jak również obrona wartości artystycznych i kulturalnych, ochrona zabytków architektury ludowej.
Goście na tym szlaku mogą poznać kulturę niemiecką oraz kulturę wina tego obszaru. Mogą skosztować wina Ezerjó i miejscowych potraw – specjalności tego regionu.
Ogrom pasma górskiego Vértes można odkryć chociażby konno. Natomiast zmęczonych wędrowców przywitają zajazdy i zagrody wiejskie.

całkowity obszar regionu 1944 ha
według ewidencji gmin winnych 799 ha
ilość miejscowości należących do regionu 6

Region ten jest stosunkowo mały. Oprócz miasta Mór jest jeszcze 5 innych: Csákberény, Csókakő, Pusztavám, Sőréd, Zámoly. Lata są tu stosunkowo ciepłe i suche, wiosny umiarkowane. Jesień jest długa i ciepła, zimy wprawdzie zimne, ale nie srogie. Roczne opady deszczu są równomierne (między 600-650 mm). Góry i wzgórza w południowej i południowo-zachodniej stronie wytworzyły nadzwyczaj sprzyjający mikroklimat, co stwarza doskonałe, urodzajne warunki.
Główną formacją skalną jest dolomit i less, który w niektórych miejscach miesza się z gruzami wapiennymi. Spośród różnorodnych gleb trzeba wspomnieć następujące: gołoziemy, pustoziemy, piasek z próchnicą; ziemie próchniczo-węglowe, rędziny, gleby brunatne poerozyjne, gleby brunatne Rachmanna. Wspólną cechą gleb, na których są winnice jest duża zawartość wapna.
Obecnie wśród gatunków win główną rolę odgrywają Ezerjó, Chardonnay, Sauvignon, Pinot blanc, Szürkebarát, Rajnai rizling; wino łączące dwa gatunki win węgierskich – Leányka i Királyleányka, jak również wonne gatunki win; wino muszkatułowe Ottonel, Tramini, Rizlingszilváni.

 

Region u podnóży wzgórza Pannonhalma-Sokoró


Region ten na północy graniczy z Győr; na południu od regionu Bakony oddziela go dolina potoku Bernát. Atrakcje turystyczne Győr, Opactwo Pannonhalma i naturalne piękno Bakony kuszą turystów.

Wyprodukowane tutaj, przez Stowarzyszenie Szlaku Wina według starej tradycji, wonne, pełne wina są serwowane w czasie imprez kulinarnych. W ten sposób Stowarzyszenie pomaga ponownie poznać wina tego regionu i rozpowszechnić kulturę wina. Szlak wina tego regionu znajdujący się w cichej, malowniczej okolicy oprowadza zainteresowanych gości po wyśmienitych winach i smacznych potrawach.

Lessowe, głęboko do piwnic żłobione szlaki dostarczają szczególnych przeżyć. W piwnicach obok doskonałych win do stołu podaje się tradycyjne potrawy tego regionu.

 

całkowity obszar regionu  4234 ha

według ewidencji gmin winnych  618 ha

ilość miejscowości  należących do regionu  13

 

Region u podnóży wzgórza Pannonhalma-Sokoró rozciąga się w kierunku północnym, północno-zachodnim, południowym i południowo-wschodnim.

List fundatorski  św. Stefana króla jest pierwszą pisemną wzmianką na temat wyrobu wina. W rozpowszechnieniu wyrobu wina dużą rolę odegrali osadnicy włoscy i francuscy oraz zakonnicy.

Zimy są łagodne, szkody wyrządzone przez mróz zdarzają się rzadko. Region powstał w dogodnym położeniu, w miejscu o umiarkowanym, suchym mikroklimacie. Warunki panujące tutaj sprzyjają uprawie winorośli. Opady deszczu są większe w pierwszej połowie okresu wegetacji.

Większość winnic jest na glebach brunatnych poerozyjnych. Biorąc pod uwagę właściwości gleb i teren pagórkowaty trzeba się liczyć z erozją.

W regionie obecnie uprawia się tylko szczepy białych winogron. Główny gatunek win to Olaszrizling, a także Chardonnay, Királyleányka, Rajnai rizling, Szürkebarát, Tramini, korzenne Cserszegi, Pinot blanc, Sauvignon blanc. Produkuje się tutaj wina wonne, aromatyczne, pełne. W szczególności wyróżnia się charakterystyczne Olaszrizling, jego piękny wygląd (opakowanie).

 

 

Region Wyżyny Balatonu

Turystyka winna zmieniła turystykę w tym regionie. Wiele osób szuka wyśmienitych win z tego regionu. Atrakcje Keszthely oraz te znajdujące się w sąsiedztwie Balatonu, naturalne piękno tego obszaru słusznie przyciągają turystów. Dzieje się tak głównie za sprawą imprez oferowanych w poszczególnych miastach. Są to programy kulturalne i gastronomiczne, które w znacznej mierze pomagają poznać wina tego regionu, a także spopularyzować kulturę wina. Temu celowi służą też dwa szlaki wina.
Poza kosztowaniem wyśmienitych win warto odwiedzić Keszthely, gdzie znajduje się pierwsza w Europie instytucja szkolnictwa wyższego w zakresie rolnictwa – Georgikon. Tutaj też znajduje się trzeci co do wielkości zamek w kraju. Nosi imię Festetics György – założyciela wyżej wymienionej instytucji. Drugi szlak tego regionu prowadzi przez basen Káli, a dolina Zalahalápihegy i Lesencék oczarowuje gości. Zabytek Tapolcy i znana na świecie jaskinia z jeziorem jak również Festiwal Sztuki w Dolinie przyciągają turystów.

całkowity obszar regionu – 5344 ha
według ewidencji gmin winnych – 1497 ha
ilość miejscowości wchodzących w skład regionu 23

Region rozciąga się u podnóży południowego Bakony i pasma gór Keszthely, między górami, na stokach basenu Káli. Z powodu zróżnicowania krajobrazu region dzieli się na 3 następujące części: Káli – składający się z 6 miejscowości; Balatonederics-lesence – 7 miejscowości; Cserszeg – 10 miejscowości.
Bogactwo terenu pagórkowatego jest zróżnicowane, co wpłynęło na ukształtowanie się sprzyjających warunków mikroklimatycznych. Formacje gleb – to przeważnie ziemie brunatne.
Obecnie we wszystkich trzech częściach regionu uprawia się gatunki białego winogrona, a spośród nich: Olaszrizling, Chardonnay, Tramini, Rizling szilváni, Szürkebarát, Cserszegi dające korzenne wino i Ottonel dające wino muszkatułowe. Spośród czerwonych winogron – zweigelt. Tylko w okolicy Káli produkuje się wino Furmint i Sárga. W okolicy Balatonederics-lesence – Pinot blanc; w rejonie Cserszeg – Nektár. Wina ztego regionu mają wyborny, kwaskowaty smak, bogactwo aromatu i elegancki wygląd.

 

Region Etyek-Buda

Region jest bardzo rozproszony. Można tu dojechać z wielu kierunków, dlatego turystyka spełnia tutaj dużą rolę. Z powodu przepięknej okolicy i bliskości Budapesztu region ten jest ulubionym miejscem turystów. W czasie wycieczki szlakiem wina oprócz piwnic warto odwiedzić kaplicę z IV w. oraz malowidła w kościele w Etyek. Malowniczo piękna aleja platanów prowadzi do arboretum.

 

całkowity obszar regionu  7117 ha

według ewidencji gmin winnych  1480 ha

ilość miejscowości wchodzących w skład regionu  20

 

Pierwszą wzmiankę o nazwie gminy Etyek szacuje się na XIV w., ale dane dotyczące uprawy winogron i produkcji wina pochodzą z XIII w. Obecnie region składa się z dwóch części: Etyek (14 miejscowości) i Buda (6 miejscowości) Ta ostatnia przyłączyła się do regionu w 1998 roku.

Klimat charakteryzuje się niezbyt srogimi zimami i stosunkowo chłodnymi latami.

Obecnie w obu regionach uprawia się 28 gatunków winogron. Spośród białych gatunków należy wymienić: Chardonnay, Királyleánka, Olaszrizling, Rizlingszilváni, Ottonel dający wino muszkatułowe, Sauvignon, Szürkebarát, Zenit, Zöld veltelini, Pinot blanc, Sárga dający wino muszkatułowe, Cserszegi dające wino korzenne, Zala gyöngye, Juhfark, Tramini, Karát, Viktória  gyöngye, Zengő i Zefir. Wśród czerwonych szczepów mamy: Cabernet franc i sauvignon, Kékfrankos, Merlot, Kékportó, Pinot noir, Zweigelt i Turán. W znaczących ilościach produkuje się podstawowe składniki służące do wytworzenia szampana, głównie Chardonnay.